|
Recensies: Boeken
Tonio
 Recensie, Kruispunt Radio (RKK), 12-05-12
 Schrijver A.F.Th. van der Heijden heeft maandag de Libris Literatuur Prijs 2012 gewonnen voor zijn 'requiemroman' Tonio. 'Tonio' is gebaseerd op het tragische ongeluk van de enige zoon van Van der Heijden. Het boek is niet een requiem voor Tonio, maar voor Van der Heijden zelf. Zijn requiemroman is de literaire kist waarin hij zijn eniggeboren zoon in het graf legt. Van der Heijden maakt ons op een bijna ondraagbare manier deelgenoot van zijn leed en laat daarbij alle fases van de rouwverwerking passeren. Je voelt je al lezer een voyeur én onbekwaam om het leed van de auteur te verzachten. Je kan alleen maar luisteren, zoals een pastor vaak alleen maar kan luisteren naar het verhaal van de pastorant. Lees verder.
Lijkwade-‘expert’ doet een Dan Browntje
 Artikel, Katholiek.nl, 06-04-12
 Zelfbenoemd expert Thomas de Wesselow is achter het geheim van Lijkwade van Turijn gekomen. Althans dat vindt hij zelf. Het mysterieuze doek met de beeltenis van de gekruisigde Christus erop is gelijk aan de verrezen Christus uit het Nieuwe Testament zelf. Helaas voor De Wesselow had hij beter een roman kunnen schrijven dan een serieus bedoeld boek. In Het teken (uitgeverij Spectrum) verwerpt de geleerde de wetenschappelijke datering van Jezus’ doodsdoeken, namelijk dat het om een middeleeuwse vervalsing zou gaan. Hij beweert – niet helemaal ten onrechte – dat de Lijkwade nogal wat avonturen heeft meegemaakt (waaronder brand) die de datering onbetrouwbaar maken. PLUS: de geschiedenis van de Lijkwade. Lees verder.
Zinzoekers op het web
 Lezing, Kerknieuws.nl, 29-03-12; Katholiek.nl, 31-03-12
 "Wat moet je als kerk, als gelovige doen met cultuur, techniek, internet en sociale media? Vermijden (geen internet)? Strak reguleren (filternet)? Onkritisch omarmen (google)? Of kKritische omgang? (YES!)" Met deze woorden nam Frank G. Bosman het eerste exemplaar van Zinzoekers op het web. Internet en de verandering van geloofsbeleving in ontvangst uit handen van de uitgever. "De christelijke traditie zit met internet en de sociale media in haar ideologische maag. Wat moet de kerk doen met nieuwe technieken? Voor omarming zit er teveel koud watervrees. Tegelijkertijd snapt iedereen in de kerk dat negeren ook niets oplevert." Bosman pleit voor een kritisch-open houding van de kerk tegenover internet en sociale media. Beluister de korte lezing.
De ideologie van de PVV
 Recensie, Volzin, 16-03-12
 Jan Jaap de Ruiter is Arabist aan de Universiteit van Tilburg en staat bekend als een geharnaste tegenstander van de PVV. In zijn boek De ideologie van de PVV gaat hij dieper in het boek De Schijn-elite van Martin Bosman (2011). Waar De Ruiter goed in slaagt, is het aantonen van de intellectuele armoede van Bosma, en daarmee van diens gehele partij. De PVV-er grossiert in slordige citaten en suggestieve redeneringen. De Ruiters analyse van de vele miskleunen in Bosma’s boek is messcherp en lovenswaardig. Maar is het daarmee ‘wetenschappelijk’, zoals De Ruiter – en vooral diens UvT-collega Rob Riemen in het voorwoord – beloven? Ik denk dat De ideologie dat niet waar kan maken. Lees verder.
Kleine Man en God
 Recensie, GoedGelovig.nl, 07-01-12
 Kitty Crowthers schreef een ‘kinderboek’ over een mannetje dat God ontmoet. God is een witte reus met een oranje aura dat er veel behagen in schept zich in steeds verschillende vormen te presenteren. Als het mannetje vraagt wie hij is, zegt Hij: “Ik ben God.” - “Bent u God? Dé GOD?” vraagt de sterveling verder. “Ik dacht dat u er heel anders uitzag!” Een vreemd en fascinerend boek. De Belgische Crowther won vorig jaar de internationale Astrid Lindgren Memorial Award ontving voor haar gehele oeuvre. Het boek Kleine Man en God schetst een verhaal met vele lagen over God en mensen. Crowther getroost zich moeite om van de gebaande paden af te blijven: geen zure discussies over het lijden in de wereld. Lees verder.
‘Gelukkig niet een boek als The Secret’
 Quote, Trouw, 23-11-11
 ‘Eindelijk thuis’ van Henri
Nouwen is deze week uitgeroepen tot mooiste spirituele
boek aller tijden. Je kunt bijna stellen dat ‘Eindelijk
thuis’ al generaties lang wordt gelezen, zegt cultuurtheoloog Frank Bosman van de Universiteit van Tilburg.
“En niet alleen in christelijke kringen, ook daarbuiten.” Het is een ‘ordentelijk’ boek, vindt hij. “Je moet er
toch niet aan denken dat zoiets als ‘The Secret’ was gekozen met als
boodschap: als je maar twee keer per
dag hardop zegt dat je gelukkig wilt
worden dan word je het ook.”
Tegelijkertijd noemt Bosman het
een ‘wat brave, voorspelbare, voorzichtige, weinig vernieuwende keuze’. “Het is toch zoiets als Moeder
Theresa uitroepen tot de heiligste
persoon op aarde. Niemand kan er tegen zijn.”
De intrede van Christus in Brussel – Dimitri Verhulst
Recensie, GoedGelovig.nl, 19-11-11
 Christus komt terug op aarde. En omdat Gods wegen ondoorgrondelijk zijn, heeft Hij de Brussel verkozen om te verschijnen. De langzaam oplopende spanning in de Belgische hoofdstad heeft een opmerkelijk effect op de inwoners. Langzaam bemerken zij dat Hij eigenlijk al lang in hun midden is. Dimitri Verhulst geeft in zijn laatste roman een messcherpe en soms zelf cynische beschrijving van de situatie van onze samenleving. De naamloze hoofdpersoon van De Intrede analyseert de sombere staat van onze samenleving: de criminaliteit, de vervreemding, het vandalisme, de onverschilligheid, de vreemdelingenhaat, het racisme en het onvermogen om een samenleving te creëren met een sprankje hoop. Lees verder.
Flirten met God is geen one-night-stand
 Interview, Andersdenkenden (RKK), 16-10-11
 Het proefschrift 'Flirten met God' van Koert van der Velde maakte vele tongen los. RKK-verslaggever Gerard Klaasen heeft hem te gast in het programma Andersdenkenden. Tijdens de uitzending waren korte reacties te horen, waaronder die van cultuurtheoloog Frank G. Bosman: "Flirten met God geeft een goede sociologische analyse van de ongeneselijk religieuze mens. Maar de auteur gaat nogal slordig om met allerlei termen als god, religie, kerk en geloof. Van der Velde's theologie is nogal plat, van geloven zonder religie, van religieuze ervaringen zonder god. Het is mij te vrijblijvend, te toevallig, te gemakkelijk, zonder verantwoordelijkheid, zonder continuiteit, zonder weerbarstigheid." Beluister het fragment.
Het zwarte boek van de wrok – en de weg eruit
Recensie, GoedGelovig.nl, 15-10-11
 Errare humanum est. ‘Dwalen is menselijk.’ Kerkvader Augustinus preekte er al over (164, 14). Fouten maken is maar al te menselijk, aldus founding father van de klassieke erfzondeleer. En dan hebben we het pas over dwalen 1000. Mensen die graag pochen op enige intellectuele bagage (en wie wil dat nu niet?) voegen er haastig aan toe ‘maar vergeven is goddelijk’. Deze verzachtende uitspraak ligt in de mond van de Engelse literator Alexander Pope in zijn Essay on Criticism (1711). Dat vergeven heel mooi en christelijk is, maar tegelijkertijd onmenselijke moeilijk, realiseerde zich ook journalist Willem van Leeuwen (1959). Hij schrijft er bloedeerlijk over in zijn boek De andere wang. Lees verder.
Jezus in beeld
Recensie, RKK.nl, 09-10-11
 Het nieuwste boek van theoloog Freek Bakker Jezus in beeld heeft als sprekende ondertitel ‘een studie naar zijn verschijnen op het witte doek’. Dat ‘witte doek’ doet misschien wat archaïsch aan, maar Bakker laat wel gelijk duidelijk zien dat Jezus door de hele filmgeschiedenis, van doek tot dvd, een dankbaar onderwerp geweest is. Meer dan zestig films zijn er gemaakt over het leven van Jezus, van From the manger to the cross (1912) tot Son of Man (2006). Bakker geeft bij elk van zijn achttien films een korte, maar levendige beschrijving van de inhoud van de film. Wie een besproken film niet zelf gezien heeft, kan op die manier uistekend meekomen met het verhaal. Dan volgt een theologische analyse. Lees verder.
Klokken en klepels
Recensie, GoedGelovig.nl, 24-09-11
 Een boek als Klokken en klepels stelt je als recensent voor en moeilijke opgave. Omdat het zo veel te gelijk is. Het is een pamflet tegen binnenkerkelijk gesomber, maar geschreven op een toon alsof je met de auteur een praatje aan het maken bent. Een katholiek j'accuse aan het adres van de vaderlandse pers die alleen de duistere zijde van de katholieke kerk interessant vindt, maar tegelijkertijd spreekt het je persoonlijk aan. Je bent het vaak niet helemaal eens met de auteur, maar dat vergeef je hem gelijk door zijn ontwapende verontwaardiging. Een lezenswaardig boek met scherpe randjes. De Nijmeegse filosoof Anton de Wit is al weer aan zijn derde 'katholieke' boekje toe. Lees verder.
Bosmans boekenkast: Winnetou, de Kellner en de Levenden, Frankenstein
 Interview, Schepper & Co (NCRV), 03-07-11
 De NCRV bezoekt geregeld meer of minder bekende Nederlanders, en kijkt welke boeken ze in hun kast hebben staan. De boeken die een belangrijke rol hebben gespeeld in iemands leven geven daardoor een inkijkje in zijn of haar zieleleven. Bij Bosman gaat het gesprek over Winnetou van Karl May: "Die zogenaamde wilden zijn ethisch superieur aan de blanken. May blijft een Romanticus. Jammer dat ze geen christenen zijn, aldus May." Maar ook De Kellner en de Levenden Van Simon Vestdijk: "Dit boek is een hertelling van het bijbelboek Job, en de kelner uit de titel is Jezus zelf." En over Shelley's Frankenstein: "Dat boek heet ook wel 'the Modern Promotheus', naar de Romeinse schepper van de mens." Beluister het hele interview.
Eenheid? Nee, een oecumenische ijstijd
 Interview, Friesch Dagblad, 17-06-11
 Kerken en eenheid, het is het ideaal van velen. Ook van kardinaal Walter Kasper. Hij ziet echter dat de oecumenische dialoog moeilijker wordt in plaats van makkelijker. Walter Kasper begeleidde jarenlang vanuit Rome de oecumene. Hij was prefect van de Pauselijke Raad voor de Bevordering van de Eenheid onder de Christenen en daarmee hoofd ‘oecumene’ van het Vaticaan. In Utrecht vond gisteren een symposium plaats over een boek van Kasper, Harvesting the fruits (2009), recent in het Nederlands vertaald. "De oecumene heeft de wind niet mee, gaat niet vanzelf en doet soms pijn. Maar tegelijkertijd is het een levenslange zoektocht en een feest van herkenning’’. Lees verder.
De geestelijke erfenis van Johannes Paulus II
 Recensie, KatholiekNederland.nl, 21-04-11
 Op 1 mei wordt paus Johannes Paulus II (1920-2005) door zijn directe opvolger Benedictus XVI zalig verklaard. Zijn pontificaat kenmerkt zich door een ongekend charisma, nieuw elan, en de dialoog met joden en moslims, In het boek De geestelijke erfenis buigen negen theologen zich over de blijvende betekenis van deze paus. Hij was niet in de eerste plaats een theoloog, maar een herder en een leider. Zijn geloof was echter dusdanig doorleefd en bereflecteerd dat er wel degelijk sprake is van een 'theologie van Johannes Paulus II'. In zijn figuur verbindt hij theorie en praxis. De geestelijke erfenis van Johannes Paulus II is van blijvende waarde voor iedereen die zich verbonden weet met de wereldkerk en haar brede traditie. Lees verder.
Religie in beeld
Recensie, KatholiekNederland.nl, 30-03-11
 Striptekenaar en theoloog Margreet de Heer durft in haar boek Religie in Beeld stelling te nemen in het religieuze debat. Ze heeft kennis van religieuze zaken en oog voor menselijke nuances. Ze kan moeilijke zaken op een begrijpelijke manier uitleggen. En - heel belangrijk - ze heeft humor en zelfrelativering. Een uitstekende mix voor een volwassen stripboek over de wereldreligies. De Heer heeft een bijna karikaturale stijl van tekenen, houdt zich niet de traditionele 'vakjes' en gebruikt geen tekstballontjes. Daar komt bij dat je aan alles merkt dat zij de fijngevoeligheid voor het religieuze leven met de paplepel heeft ingegoten gekregen, en later niet heeft onderdrukt, maar juist heeft uitgebouwd in studie (theologie) en leven. Lees verder.
Onbijbels dagboek
Recensie, GoedGelovig.nl, 12-03-11
 'Het struisvogelvrouwtje staat vrolijk te klapwieken, maar met haar slagpennen en veren is zij nog geen ooievaar.' Nee, dat is geen citaat uit de één of andere verzameling van fabels, maar uit het bijbelboek Job; 39,13 om precies te zijn. 'Ze verlangde terug naar haar minnaars daar, die zo zwaar geschapen zijn als ezels en hun zaad lozen als hengsten'. Nee, geen citaat van sexverhalen.com, maar 'gewoon' uit Ezechiël 23,20. Hakvoort mag geprezen worden om zijn bij vlagen hilarische compilatie van bizarre bijbelpassages, maar in zijn toelichtingen vervalt hij jammer genoeg wel vaak in zedenprediking. Natuurlijk niet onwaar, maar de lezer is geen klein kind, die bij de hand genomen hoeft te worden. Lees verder.
Het monotheïstisch dilemma
Recensie, KatholiekNederland.nl, 05-12-10
 Niet alle monotheïsten zijn terroristen, maar alle terroristen zijn wél monotheïsten. Dat is in een nut shell de boodschap van Het monotheïstisch dilemma van de bekende filosoof Paul Cliteur. Wie gelooft in één God, is onverdraagzaam omdat er voor hem of haar maar één waarheid bestaat. Belangrijkste punt van kritiek is echter dat Cliteur het monotheïsme en bloc verantwoordelijk maakt voor de terroristische dreiging in onze wereld. En hoewel Cliteur zijn best doet ook te laten zien dat hij de goede kanten van religie heeft gezien, wordt de religie afgeschilderd als een poel van achterlijkheid, onverdraagzaamheid en geweld. Gelukkig dat er veel gelovigen zijn, die het niet zo nauw nemen met hun eigen geloof, aldus Cliteur. Een karikatuur blijft. Lees verder.
Nina Hagen, Bekentenissen
Recensie, KatholiekNederland.nl, 23-11-10
 Nina Hagen (1955) is in Nederland vooral bekend van haar korte relatie met Herman Brood en met diens ex-gitarist Ferdi Karmelk. Met deze laatste kreeg Hagen ook een dochter: Cosma Shiva Hagen. Zij heeft het imago van knettergekke punk-diva die alles gedaan heeft wat God verboden heeft. In 2009 echter liet Nina zich dopen, waarna in 2010 haar autobiografie verscheen Bekentenissen, even knettergek als de auteur en balancerend tussen reli-kitsch en religieus dadaïsme. Nina Hagen's autobiografie is geen gemakkelijk verhaal: niet door de inhoud en niet door haar veeleisende schrijfstijl. Wie echter iets dieper wil graven, merkt een waanzinnig interessante combinatie van absurde humor en diepe religiositeit. Voor de doorbijters. Lees verder.
Tertulllianus en Cyprianus over het 'Onze Vader'
Recensie, KatholiekNederland.nl, 23-11-10
 Het Onze Vader is zo'n beetje het bekendste gebed in de christelijke traditie. Het is samen met het Wees Gegroet het eerste gebed dat we als kinderen van onze ouders geleerd krijgen. In elke eucharistieviering heeft het gebed zijn vast plek. Het is het gebed dat Jezus aan zijn leerlingen leerde, toen zij Hem vroegen hoe je dat doen moest. (Mt. 6,9-13; Lc. 11,2-4) Die geweldige vertrouwdheid met het 'gebed des Heren' leidt vaak echter ook maar al te vaak tot sleur. Voor iedereen die de schoonheid van de eenvoud van het Onze Vader weer (opnieuw) wil leren kennen, kan te raden gaan bij de Kerkvaders, de oertheologen van het christendom, in dit geval Tertullianus en Cyprianus. Lees verder.
Het geheim van de fakkel
Recensie, KatholiekNederland.nl, 14-11-10
 Zuster Christa Hijstek is de laatste der dominicanessen van Bethanië in het Noord-Brabantse Stevensbeek. Haar verlangen om het verhaal van Dominicus verder te brengen krijgt vorm in het kinderboek Het geheim van de fakkel, dat vorige week verscheen. In Het geheim van de fakkel wordt het verhaal van Dominicus de Guzman verteld aan de hand van de tweeling Bas en Boris, via Mingus, een soort orakel met een fakkel. “Dominicus is, in al zijn bescheidenheid, erg charismatisch’, vindt de auteur. “Hij kreeg iets groots op gang, zonder veel toeters en bellen. Hij ging met christenen om zoals hij met joden en moslims omging, en hij sprak ook vrouwen aan.” Lees verder.
Persoonlijk inkijkje in 'Vaticanië'
Recensie, KatholiekNederland.nl, 12-11-10
 Vaticaan-watcher Stijn Fens neemt de lezer mee op een persoonlijke tocht door het kleinste staatje van Europa: het Vaticaan. Vaticanië is één grote wandeling waar de gids bijna onopvallend allerlei historische en religieuze wetenswaardigheden rondstrooit over Rome, de paus, de kardinalen en de Zwitserse Garde. Stijn Fens is al decennia kind aan huis in en om het Vaticaan. Hij kent de weg goed in Rome: letterlijk en figuurlijk. Het Vaticaan is niet groot, slechts enkele vierkante kilometers in oppervlakte. De RKK-journalist kent echter ook vooral de weg in de netwerkjes achter de Italiaanse voordeuren. Zo mag hij met hulp van de hoogste Nederlander in het Vaticaan persoonlijk afscheid nemen van de overleden paus. Lees verder.
Momo en de tijdspaarders
Recensie, KatholiekNederland.nl, 01-11-10
 Het thema van de Maand van de Spiritualiteit is in 2010 'tijd maken'. In 1973 schreef de briljante Duitse kinderboekenschrijver Michael Ende dat wie tijd wil besparen, juist tijd kwijtraakt. "De dag lijkt te kort voor alles wat we willen doen. Het lijkt wel dat we geen vat op de tijd kunnen krijgen. Vaak hebben we het gevoel dat die ons door de vingers glipt," aldus de speciale website. Geprikkeld door dit thema dook een oud kinderboek op in mijn geheugen, dat het thema van de spirituele maand november uiterst treffend uitbeeldt: Momo en de tijdspaarders. Grijze heertjes overtuigen de mensheid om tijd te sparen. Het resultaat is echter omgekeerd: niemand heeft nog ergens tijd voor (over). Lees verder.
Engelen vallen langzaam
Recensie, KatholiekNederland.nl, 24-10-10
 De 'roman' van de jonge Noorse auteur Karl Ove Knausgård vergt veel van de lezers: 580 pagina's non-stop associatieve vertelkunst doorspekt met theologische doorkijkjes. 'Engelen vallen langzaam' is een 'roman' tussen haakjes, want het is zoveel meer. Op het eerste niveau is het boek een associatieve vertelroman. Knausgård vertelt enkele kerngeschiedenissen uit Genesis alsof het familieromans zijn: Adam en Eva, Kain en Abel, Noach, enzovoorts. Op het tweede niveau is het boek een geschiedenis van de engelen zelf. Volgens de auteur zijn de engelen in de geschiedenis van het christendom langzaam maar zeker afgezakt richting aarde. De vurige cherubijn voor de poort van Eden is verworden tot de dikke engeltjes. Lees verder.
Voordat jij er was
Recensie, KatholiekNederland.nl, 13-10-10
 "Eerst was er niks. Toen kwamen Wolf en Konijn. Toen kwam Adje, toen kwam Eefje. Toen kwam jij." Dit is de enigszins raadselachtige samenvatting van het kinderboek Voordat jij er was. De bekende kinderboekenschrijver Daan Remmerts de Vries won er, samen met tekenaar Philip Hopman, de Gouden Griffel 2010 mee. Wolf en Konijn, botsen op een klein, naakt mensje. Ze nemen het mee naar huis en noemen hem 'Adje'. Maar Adje steekt geen poot uit, hij is eenzaam. Dan vangen Wolf en Konijn een meisjesmens, die ze 'Eefje' noemen. Eefje en Adje krijgen al snel een kindje, en Wolf en Konijn zetten ze dan maar aan de rand van de weg. De ouders weten niet wat ze moeten beginnen, maar het kindje weet raad. Lees verder.
Een kleine theologie van gewone dingen
Recensie, Isidorusweb.nl, 29-06-10
 Op de voorpagina van Een kleine theologie van gewone dingen staat een man op een ladder, midden in een weiland, een opengeslagen boek in de ene hand, de andere uitgestrekt ten hemel als Michelangelo's Adam. De moderne monnik met de sik en het halflange haar lijkt op een pilaarheilige, een rudiment van de oudchristelijke woestijnvaders. Anton de Wit wijst zijn lezers op de gewone dingen in het leven, die juist zo lekker ongewoon zijn. Met woestijnvader De Wit is een treinreis geen noodzakelijk kwaad, maar een gelegenheid tot geestelijke oefeningen, in het bevechten van nieuwsgierigheid, cynisme en melancholie.
Lees verder.
Religion and Film: two compendia
 Recensie, Bijdragen, 17-06-10
 In 2009 two impressive collections of articles about religion and film were published: one by Routledge and the other by Continuum. “Film is a legitimate object of academic study” both agree, but “still very young” and therefore still underdeveloped compared to other fields of academic studies in the regions of culture and religion. Everyone agrees that movies have an unique power to influence people and reflect heavily the culture of their makers and viewers. Both the Routledge and the Continuum compendium acknowledge the different possibilities with regard to the relation between film and religion. Films can criticize faith (for example in The Mission or Priest). Read further.
The Six Ways of Atheism
Recensie, Bijdragen, 17-06-10
 "Berg believes the case for atheism has never been put in as forceful and logically cogent a way as it merits, least of all by the great philosophers. In this book he sets out to remedy that by strengthening some traditional atheistic arguments and by initiating some new logical arguments for atheism." This quotation is part of the back cover text of The Six Ways of Atheism. And because the author is his own publisher, he speaks about himself and his 'logical' endeavor. His arguments against God and against those who believe in a Supreme Being are not as new as Berg claims, they are more of less poorly conducted reworkings or extrapolations of the ideas of other atheistic thinkers in the (near) past. Read further.
Gottes Eifer / Heilig vuur
Recensie, Bijdragen, 17-06-10
 Peter Sloterdijk is one of the most famous German philosophers alive today. The author of the Sphären-triology (1998, 1999, 2004) triggers mixed but always extreme reactions. The general public and press applaud his narrative and convincing style of writing as much as his fellow academics criticize this style as rather anecdotic and incoherent. Going from one major religious character to the next (Abraham, Moses, Paul, Augustine and Muhammed) Sloterdijk concludes that the 'supremacy of the personal God led inevitably to the subordination of the faithful'. (p. 83) I was shocked by Sloterdijk's theorizing about monotheistic religion. The author hides his oversimplifications beneath a highly hermetic-philosophical language, undoubtfully tantalizing most of his readers. Read further.
The Boundaries of Monotheism
Recensie, Bijdragen, 05-11-09
 "The attacks on the Babylonic symbols of Western culture on September 11, 2001 (…) sparked new political and scholarly interest in monotheism as a banner, or for others as a phantom, of the religious heritage of the Abrahamitic religions." (p. 1) In the volume The Boundaries of Monotheism editors Anne-Marie Korte and Maaike de Haardt have collected eleven contributions in which the ‘dark side’ of the faith in One God is being reflected upon. Monotheism has been firmly criticized (among others by Regina Schwartz, The Curse of Cain. The Violent Legacy of Monotheism, 1997) as "the culpit of many serious deteriorations of the Western culture, such as intolerance, superiority, colonialism, racism and antifeminism" (p. 83). Read further.
God is Gek. De dictatuur van het atheïsme
Recensie, KatholiekNederland.nl, 31-10-09
 Kluun bekritiseert in zijn boek God is Gek het ‘rabiate atheïsme’. Deze aanval is terecht, maar Kluun blijft spelen volgens de regels van zijn ‘tegenstanders’ waardoor hij het pleit uiteindelijk toch lijkt te verliezen. In zijn discussie met het atheïsme probeert Kluun aan te tonen dat het wetenschappelijk niet te bewijzen is dat God bestaat noch dat te bewijzen valt dat hij niet bestaat. Hiermee blijft Kluun binnen de grenzen van het natuurwetenschappelijk paradigma dat hij zo verfoeit. Hij ‘strijdt’ tegen de condities en speelregels van zijn ‘tegenpartij’, en die strijd zal hij dan ook onherroepelijk verliezen. Beter ware het als Kluun nog een extra hoofdstuk had geschreven over de religie/geloof/theologie die in staat is het paradigma van de natuurwetenschappen te overstijgen. Lees verder.
Heinrich Himmler: Hitlers belangrijkste handlanger
Recensie, KatholiekNederland.nl, 14-10-09
 Himmler was Hitlers belangrijkste handlanger. Van ziekelijk ambtenarenzoontje werd hij de basis van de beruchte SS. In de nieuwe biografie van Longerich komt uit dat Himmler een grotere hekel aan christenen had, dan aan joden. Himmler wilde het christendom vervangen door een Germaanse pseudoreligie. Lang was er geen wetenschappelijke biografie van SS-Reichsführer Heinrich Himmler (1900-1945) voor handen. Vorige jaar leverde de Duitse historicus Peter Longerich een formidabele prestatie door een vuistdikke en zwaar gedocumenteerde biografie op produceren. Een jaar later kwam een goede en leesbare Nederlandse vertaling op de markt. Centraal staat de vraag hoe een onbeduidende onderwijzerszoontje kon uitgroeien tot de een-na-machtigste Nazi. Lees verder.
Herman Finkers, Na de pauze
Recensie, KatholiekNederland.nl, 11-10-09
 De katholieke cabaretier Herman Finkers vocht zich een weg langs de rand van de dood. Na zeven (bijbelse) jaren stond hij weer op de planken met de voorstelling ‘Na de pauze’, een verwijzing naar zijn dodelijke ziekte die hij (tijdelijk?) overwon. Finkers zet als clown/theoloog een voorstelling neer over geloof, wetenschap, liefde en de dood. “Iedereen die katholiek is, is zeer hoogstwaarschijnlijk niet goed bij zijn hoofd. Laten we wel wezen. Maar iemand die niet-katholiek is, is in ieder geval niet goed bij zijn hoofd. Het katholicisme geeft nog een klein sprankje hoop. Het enige en hoogst haalbare wat een mens in zijn leven mag verwachten.”
Lees verder.
Spiritueel misbruik
Recensie, KatholiekNederland.nl, 13-09-09
 Klinisch psycholoog Aleid Schilder waarschuwt in haar boek Spiritueel misbruik terecht voor de financiële en psychologische gevaren van goeroes, paragnosten en sekten. Helaas houdt de auteur zelf veel te weinig afstand van haar studie-object: ze is zelf een ‘gelovige’, inclusief ‘channeling’ met de apostel Paulus. New age-aanhangers pikken de krenten uit de oude gnostische pap om die vervolgens in een geheel ander licht radicaal anders te interpreteren. Schilder verliest haar laatste restje geloofwaardigheid als ze spreekt over ‘channeling met de energie Paulus’. Hoewel de auteur nuttige opmerkingen maakt over het gevaar van goeroes e.d. zit ze zelf veel te dicht erop om geloofwaardig over te komen. Een gemiste kans. Lees verder.
Latijn. Een taal voor iedereen
Recensie, KatholiekNederland.nl, 06-09-09
 Er zijn al tientallen taalcursussen op de markt: van Noors tot Latijn. Maar niet zoals die van Van Royen. Latijn. Een taal voor iedereen laat belangstellenden op een eenvoudige en aansprekende manier kennis maken met het Engels van de Middeleeuwen en de wereldtaal van de rooms-katholieke kerk. "Latijn is een taal voor iedereen," aldus historicus René van Royen. Dat lijkt een boude uitspraak: Latijn is een elitetaal, voer voor gymnasiasten, juristen, bobo's en een paar verdwaalde theologen. Toch is dat niet helemaal waar. Latijn was ooit het Engels van de Middeleeuwen: alle belangrijke literatuur van Europa werd in Latijn geschreven. Ook het gebruik van Latijn als officiële liturgische taal van de wereldwijde r.-k. kerk moeten we niet vergeten. Lees verder.
Sleutelbewaarders
Recensie, KatholiekNederland.nl, 04-07-09
 In bijna 500 pagina's snelt de Britse historicus Roger Collins door twee millennia van pauselijk wel (minder) en wee (meer). Concilies worden belegd, vorsten geëxcommuniceerd, heiligen tot paus gekozen, gekken tot kardinaal, ketters verbrand, ordes goedgekeurd en weer verboden; het antieke Rome wordt beurtelings gesloopt ten bate van de bouw van nieuwe kerken en met de groots mogelijke respect geconserveerd; de ene paus gruwelt van alles wat naar wetenschap ruikt, de ander richt speciale pauselijke academies op. Collins laat alles passeren in een onderhouden betoog doorspekt met subtiele Britse humor en veel kennis van zaken. Collins is vooral geïnteresseerd in de politieke realiteit van de paus en de pauselijke Staat. Lees verder.
Spreuken over de fundamenten. Joodse wijsheid voor de mensheid
Recensie, KatholiekNederland.nl, 03-06-09
 Het boekje Spreuken over de fundamenten is een mooie bundel van joodse wijsheden, in een prikkelende en eigenwijze vertaling van Marcel Poorthuis en Leo Mock. In het boekje vertalen beide auteurs het joodse tractaat Pirké Avot. Deze spreukenverzameling is onderdeel van de Rabbijnse overlevering bekend als Misjna (afgerond 2 e eeuw AD). De spreuken bevatten echter een universele wijsheid, die niet bij de grenzen van het jodendom stopt. De subtitel van het boek - Joodse wijsheid voor de mensheid - geeft dat heel direct aan. De spreuken gaan over etiquette, levenskunst, fatsoen en moraal, maar ook over de eerbied voor de Allerhoogste. Sommige spreuken zijn verrassend actueel.
Lees verder.
Angels in Medieval Philosophical Inquiry
Recensie, Bijdragen, 28-04-09
 Sometimes one finds a treasure hidden in a stockpile of literature. Angels in Medieval Philosophical Inquiry is such a treasure. Being the result of an international conference on medieval angelology at Oxford University (2005) Iribarren and Lenz present a fascinating study about the historical and philosophical significance of angels both for medieval and present times. “[Medieval] questions on the nature, location, language, thought or cognition of angels were not only aiming at an understanding of angels as supposed members of God’s creation. Rather, angels can also been seen as protagonists of thought experiments in which metaphysical, epistemological or ethical issues are studies under idealized conditions.” Read further.
The Many Deaths of Judas Iscariot
Recensie, Bijdragen, 28-04-09
 The Christian tradition turned Judas into an embodiment of treason and of the abhorrence of suicide. A. Saari lost a brother who took his own life. In search for a religious answer he wanders through the scriptural material about the 'proto suicide' Judas Iscariot. Focusing on the particular differences between the Pauline, Markan, Matthean and Lukan accounts about Judas he argues a gradually build-up of the literary character of the so called 'traitor' of Jesus. Where Mark is primarily interested in undercutting the authority of "The Twelve" - Judas being a kind of prototype for the collective -, Matthew 'needs' Judas' character to let the Scriptures being fulfilled in Jesus. Finally it is Luke who sets Judas in a kind of lightly dualistic scheme of the Jesus narrative. Read further.
Genie of misgeboorte
Recensie, KatholiekNederland.nl, 15-03-09
 “Paulus is geen geliefd auteur!” Counet valt met de deur is huis. Volgens hem zouden veel christenen maar wat graag zijn homo- en vrouwonvriendelijke brieven uit de bijbel scheuren. Wat volgt is een unieke opsomming van negatieve opvattingen aangaande de ‘apostel van de volkeren’: “de fanaat, de ophitser, de demagoog, de drammer, de verrader, de Romeinse spion, de verkrachter van het christendom.” Niet geheel onvoorspelbaar is Counet het hier niet mee eens: “Zijn brieven zijn het waard gelezen te worden, tot aan het einde der tijden.” Iedereen die denkt dat hij of zij Paulus goed kent, kan hier zijn hart ophalen. Lees verder.
Maria Magdalena - Van boetvaardige zondares tot echtgenote van Jezus
Recensie, KatholiekNederland.nl, 12-03-09
 Maria Magdalena is 'in'. Een massa literatuur is over haar verschenen. Boven deze hoop papier steekt het boekje van Régis Burnet gemakkelijk uit: licht verteerbaar, to the point en wetenschappelijk verantwoord. De receptiegeschiedenis van de 'veelvormige' Maria Magdalena wordt in een notendop gepresenteerd. Een aanrader. Over Maria Magdalena zijn de laatste tijd boekenkasten vol gepubliceerd. Régis Burnet neemt de hedendaagse, laatmoderne 'verering' van Maria Magdalena tot uitgangspunt voor naar zoektocht langs twee millennia kerkgeschiedenis. In de loop van deze geschiedenis heeft de Vrouw van Magdala als een ware kameleon vele gedaantes aangenomen, naar gelang het (kerkelijk) gezag haar wilde inzetten. Lees verder.
Geleerd en Gelovig
Recensie, KatholiekNederland.nl, 04-02-09
 Geleerd en Gelovig is een zinnige en mooi uitgegeven bundel over het persoonlijk geloof van prominente christelijke wetenschappers. Een zinnige stem in een soms erg verhit maatschappelijk debat over de (onmogelijke?) combinatie tussen geloof en wetenschap. Cees Dekker (1959) is natuurkundige en als hoogleraar verbonden aan de Technische Universiteit Delft. In het recente debat over de relatie wetenschap - religie, neemt hij een belangrijke plaats in. De ratio-fides-kwestie lijkt zich in het publieke debat toe te spitsen op de (aanvechtbare) tegenstelling tussen Schepping en Oerknal. Het concept van 'Intelligent Design' poogt een compromis te vormen tussen creationisme en schepping, maar slaagt daar maar zeer beperkt in. Lees verder.
Titus Brandsma. De man achter de mythe
Recensie, KatholiekNederland.nl, 18-01-09
 Ton Crijnen werpt veel vragen op in zijn biografie. Het getuigt van moed om de antwoorden op deze vragen niet uit zijn Brandsma te persen door speculaties en psychologiseringen. Brandsma blijft Janusfiguur, met twee gezichten, elk naar een andere kant kijkend. Principieel en pragmatisch tegelijk, vooruitstrevend en conservatief tegelijk. Tot zijn arrestatie in 1942 bleef Brandsma zich inzetten voor zijn joodse medeburgers, maar hij bleef vasthouden aan zijn mening dat alleen een bekeerde jood een ‘goede’ jood kon zijn. En die Ariërverklaring? Die blijft ook bij Crijnen even mysterieus als altijd. Lees verder.
Blasphemy in the Christian World
Recensie, Bijdragen, 16-01-09
 “Blasphemy has in so short a space of time suddenly returned to become an extremely combustible part of modern life.” (p. 1) David Nash is right. After what has become known as the ‘Danish Cartoon Wars’ blasphemy, “the attacking, wounding and damaging of religious belief”, has reemerged from the Dark Ages into our modern world. The author has provided us with a readable book about the history, the actors, the victims and reactions on blasphemy, but unfortunately with too many details. Nash’s blasphemy concerns exclusively the spoken attacks on God and church, but not other, even graver blasphemous deeds like destroying church property or sacrilege of the holy sacraments. Read further.
Axis of Peace
Recensie, Bijdragen, 16-01-09
 Ariarajah, being a Methodist pastor and a professor of ecumenical theology at Drew University (USA), seeks to find some answers about the righteousness of war, triggered by the American invasion of Iraq. In a appealing combination between academic reflection and pastoral praxis this pastor writ his book “as a tool for biblical and theological reflections on the issues raised by war and violence.” (p. 13) The author calls into memory that the issue of violence or pacifism was raised almost immediately after the birth of the young Christian church: should a Christian enlist in the Roman army? Clemens of Alexandria and Augustinus of Hippo set up a theological theory about under which conditions a ‘just war’ could be fought. Read further.
De Filosofie van Christus
Recensie, KatholiekNederland.nl & Isidorusweb.nl, 11-12-08
 De Franse filosoof Lenoir weet slechts op twee momenten in zijn boek ‘De Filosofie van Christus’ te boeien. Voor de rest is het saaiheid troef. En als hij weet te boeien, bijvoorbeeld over de vraag wat er nu nog voor de christelijke religie rest in onze laatmoderne samenleving, is zijn uiteindelijk antwoord verre van origineel. De Bergrede als blauwdruk van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, Jezus als een winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede avant la lettre… het levert een tandeloos en zouteloos christendom op. In de handen van Lenoir verdwijnt elke ongerijmdheid, elke weerbarstigheid en elke tegendraadsheid van Jezus van Nazareth, dezelfde tegendraadsheid die het echte leven kenmerkt én de moeite waard maakt. Lees verder.
Het Wonder van Maartensdijk leeft verder
Recensie, Katholieknederland.nl, 30-11-08
 Afgelopen week presenteerde duizendpoot Leo Fijen zijn zevende boek: Het Wonder van Maartensdijk leeft verder. Als een chroniqueur van les petites histoires van het moderne parochieleven schetst hij soms ontroerende, soms rauwe verhalen van nieuwkomers en terugkomers. Fijens parochianen zijn voorbij de verlegenheid om God ter sprake te brengen. Soms het lijkt het allemaal kommer en kwel met de r.-k. in Nederland. ‘Alleen een wonder kan ons redden’, lijken muren van de nauwelijks nog bezochte kerken te verzuchten. Maar zoals iedereen weet, zijn de meeste dromen wel bedrog, maar niemand verplicht je wakker te worden. En Leo Fijen is zo’n onverbeterlijke dromer. Lees verder.
Het Raadsel van Damascus
Recensie, KatholiekNederland.nl, 25-11-08
 Vanaf vandaag ligt Het Raadsel van Damascus in de Nederlandse boekhandels. Het is het zoveelste complotboek over de oorsprong van het christendom. De auteur Lena Einhorn bedient zich volgens onze recensent Frank Bosman van ‘waanzinnige hypotheses’. Lena Einhorn komt erg begeesterd over. Ze is vol van hetgeen ze schrijft, maar een regisseur is nog geen theoloog, zoals ze trouwens zelf ook ruiterlijk toegeeft. Het was beter geweest als iemand met de juiste scholing haar had kunnen behoeden voor haar wilde hypotheses die de toch relatief grote rekkelijkheid in de historiciteit van Jezus van Nazaret tot springen toe onder spanning zet. Lees verder.
De marketing van God
 Recensie, KatholiekNederland.nl, Isidorusweb.nl, Tempora.nu, 01-11-08
 Vandaag verschijnt het boek Marketing van God van Charles Schwietert. Daarin beschrijft hij de geschiedenis en positie van de RK-Kerk in de wereld en specifiek in Nederland. Schwieterts analyse is wel terecht, denk ik, én realistisch: “Het toestaan van pil en condoom zou geen effect meer hebben. Productinnovatie moet aansluiten bij de vraag in de markt. In 1970 was die vraag er wel, nu is het momentum voorbij.” (p. 259) Maar elke analyse van kerk of religie zonder dat daarbij rekening gehouden wordt met een van de grootste aandeelhouders (God) lijkt me op zijn best een halve analyse. “Jezus zou een slecht ondernemer zijn geweest,” zo citeert Schwietert de Belgische kardinaal Danneels. (p. 125). Een waar woord. Lees verder.
'Dat moet ik van mijn geloof'
Recensie, KatholiekNederland.nl, Isidorusweb.nl, Tempora.nu, 26-10-08,
 Harry Kuiterts laatste boek 'Dat moet ik van mijn geloof' is geen feest om te lezen. Het is één grote fulmineren tegen geloof in het publieke domein van een oude, cynische theoloog die het niet kan verkroppen dat christelijk Nederland zich niet en masse heeft afgewend van het door hem ‘ontmaskerde’ geloof. Had hij in Het algemeen betwijfeld christelijk geloof (1992) en Jezus, nalatenschap van het christendom (1998) niet immers overtuigend aangetoond dat al het ‘van boven’ eigenlijk ‘van beneden’ kwam? 'Dat moet ik van mijn geloof' is een brevet van onvermogen om de tekenen des tijds te verstaan. Religie is terug van weggeweest, en niemand weet hoe lang dat zal gaan duren. Lees verder.
Ons rakelings nabij
Recensie, Bijdragen, 23-10-08
 In november 2004 was het negentig jaar geleden dat de Domincaanse theoloog Edward Schillebeeckx werd geboren. Vanwege dit jubileum publiceerde het Dominicaans Studiecentrum in 2005 een feestbundel met artikelen van medewerkers van het centrum. Hoewel in Ons rakelings nabij geen onvertogen woorden vallen, is het alles behalve verrassend en vooral een echte feestbundel: veel Schillebeeckx-exegese van een nogal hagiografische snit. Behalve bij Monteiro is er weinig kritische reflectie te vinden. De bundel is een kennismaking met de moderne Schillebeeckx-theologie, maar ook niet meer dan dat.
Lees verder.
...
|
