|
Dossier: Politiek & Religie
Godsdienstvrijheid vloekt met een angstige samenleving
 Interview, Hemelsbreed (BOS), 21-01-12
 De Boeddhistische Omroep schonk in haar programma Hemelsbreed aandacht aan de status van de godsdienstvrijheid in Nederland. Aan het woord kwam onder andere cultuurtheoloog Bosman: "De godsdienstvrijheid staat niet op het punt om afgeschaft te worden - we leven in een beschaafd land - maar we zijn op dit moment wel bezig die vrijheid opnieuw te definiëren, waarbij de angst om de ander te kwesten leidend is. En omdat we erg bang zijn op dit moment met zijn allen, dankzij de econiomische crisis, zijn we ook heel bang andersdenken te kwetsen. De tolerantie tegenover andersdenkenden en -gelovigen, wat het hard van de godsdienstvrijheid is, wordt bepaald door hoe bang wij zijn." Beluister het hele interview.
Een verlichte samenleving tolereert haar Zwarte Piet
 Opinie, Trouw, 02-12-11
 Zwarte Piet laat zich niet bleken. Wie dat uit naam van politieke correctheid toch probeert, morrelt aan ons cultureel erfgoed. Zo is tolerantie niet bedoeld. Tijdens de intocht van Sinterklaas werden vier demonstranten door de politie gearresteerd. Zij protesteerden tegen de ‘witte’ sint en de ‘zwarte’ pieten: puur racisme, was de aanklacht. En de oude katholieke heilige heeft het al zo zwaar. In plaats van kruizen sieren nu mijtertjes zijn liturgische kleding. De steeds weer oplaaiende discussie over het racistische gehalte van het Sinterklaasfeest staat volgens mij niet alleen. Het is een symptoom van een dieper liggend maatschappelijk onbehagen, een onbehagen dat we proberen te bedekken onder de modieuze term ‘tolerantie’. Lees verder.
Geen ruimte meer voor ‘achterlijke’ religies
 Artikel, Friesch Dagblad, 21-11-11
 Moslims zijn ‘harem’ of ‘fitna’, exotisch of levensgevaarlijk. Nederlanders hebben vele beelden van wie of wat een moslim is, maar onkunde is troef. Twee theologen schreven er een boek over. Er zijn twee beelden die de westerling heeft van de Islam gedurende eeuwen van steeds toenemende onderlinge interactie. Het eerste beeld is dat van de ‘harem’, het beeld van de mysterieuze Oriënt met brute sjeiks, betoverende vrouwen en romantische soeks, zoals je dat in de Efteling-attractie Fata Morgana levend ziet worden. Het andere beeld is dat van ‘fitna’, van gewelddadige terroristen, vrouwonvriendelijke fundamentalisten, van ‘9/11’ en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Lees verder.
'Verbod op ritueel slachten is symboolpolitiek'
 Interview, Journaal (NOS), 16-06-11
 Vandaag vindt er een hoorzitting plaats in de Tweede Kamer over het al dan niet verbieden van religieus (onverdoofd) ritueel slachten. Voor- en tegenstanders slaan elkaar om de oren met respectievelijk de rechten van de dieren en die van de gelovigen. Frank G. Bosman: "Oorspronkelijk komt het idee van ritueel slachten vanuit het besef dat je de offers voor je godheid apart moet zetten van andere zaken. Of het nu gaat om een mens, een plant of een dier, als het voor God is, behandel je dat op een speciale manier. (...) Laten we eerlijk zijn: het gaat om zo'n kleine groep slachtingen, moet daar nu symboolpolitiek op gevoerd worden?"
Beluister de uitzending.
Waar blijft de unie van alle christenen?
 Opinie, Nederlandsdagblad, 30-04-11; samen met Anton ten Klooster en Eric van den Berg
 De ChristenUnie vist, vooral in electorale tijden, graag in vijver van het katholieke bevolking. Keer op keer blijkt dat veel katholieken zich erg aangetrokken voelen met het sociaal-conservatieve gedachtegoed van deze partij. De partij heeft voor hen aantrekkelijke standpunten rond ethische kwesties als abortus en euthanasie, zorg voor de zwakkeren in de samenleving en de openlijke belijdenis van een duidelijk christelijke inspiratie. Vele katholieken voelen zich niet meer vertegenwoordigd door het CDA. Toch is de stap om op de ChristenUnie te stemmen, laat staan lid te worden, voor veel katholieken nog een stap te ver. En dat is jammer voor de christelijk geïnspireerde politiek van Nederland. Lees verder.
‘Religie is niet alleen een privé-zaak’
Artikel, Friesch Dagblad, 07-04-11
 Een gevolg van het postmodernisme is de onbedwingbare neiging om religie in de privésfeer op te sluiten. Dat zei prof. dr Sophie van Bijsterveld, hoogleraar internationaal recht (Tilburg) en CDA-senator gisteren in Tilburg. Ze was een van de sprekers op het symposium ‘Staat de vrijheid van godsdienst onder druk? Juridische, islamitische en filosofische perspectieven’. De vrijheid van godsdienst geldt als een van de oudste verworvenheden van de moderne rechtstaat, en vandaag als een kernwaarde van de Europese Unie. Toch is er momenteel veel discussie over, vooral - zij het niet uitsluitend - in relatie tot de aanwezigheid van islamitische minderheden in Europa en ook in Nederland. Lees verder.
Wijziging huwelijksregels slechte zaak
Opinie, Nederlands Dagblad, 24-11-10
 De politiek wil huwen op huwelijkse voorwaarden tot standaard verheffen. De redenen die D66 en de andere ondersteunende partijen geven is dat huwen in gemeenschap van goederen 'uit de tijd' is. Slecht idee, vindt cultuurtheoloog Bosman. Huwen in gemeenschap van goederen moet de norm blijven, en onder huwelijkse voorwaarden de uitzondering. Een politicus die dat niet ziet, is niet pragmatisch maar domweg cynisch. "Uit het hele voorstel van D66 klinkt een basaal wantrouwen door van de ene mens naar de andere mens, terwijl het huwelijk toch ten diepste vertrouwen vraagt en verondersteld. Dat klinkt naïef, romantisch en misschien zelfs archaïsch, maar zo liggen de zaken wel." Lees verder.
'Gelovigen hebben christelijke partijen helemaal niet meer nodig'
Interview, Trouw, 11-06-10
 De pijnlijke verkiezingsnederlaag van CDA en ChristenUnie laat volgens het Reformatorisch Dagblad het morele failliet van Nederland zien. Verschillende theologen kijken daar anders tegen aan. Volgens hen komen christenen niet automatisch uit bij CDA, SGP of ChristenUnie. De katholieke theoloog Frank Bosman vindt het geen wonder dat het CDA ’verschrikkelijk afgestraft’ is. Hij stelt net als Ganzevoort dat het verlies niet te verklaren is door alleen te wijzen naar de secularisatie. Bosman:"Als christen kom je niet automatisch uit bij CDA, SGP of ChristenUnie. Vooral bij het CDA heb ik christelijk geëngageerde politiek niet zien terugkomen de afgelopen jaren. Het CDA heeft zich laten gijzelen door economische thema’s.” Lees verder.
NPO marginaliseert religie
Ingezonden brief, Trouw, 03-05-10
 De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) wil een nieuwe radiozender voor alle levensbeschouwelijke programma's. Op het nieuwe Radio 7 gaan EO, NCRV, KRO en de kleine '2.42-omroepen' (zoals IKON, RKK, enz.) programma's rond religie en spiritualiteit maken. Directeur radio Jan Westerhof vindt het allemaal prachtig en zegt wat frases over 'concentratie', 'tegen versnippering' en 'doelgroepen'. Maar feitelijk is het een relatief onbekende zender radio 7. Het past in een grotere trent vanuit 'Hilversum' om alles wat met religie te maken heeft, zoveel mogelijk te marginaliseren. Westerhof cum sui kan het zich kennelijk niet voorstellen dat een goed religieus programma ook heel goed op radio 1 of 2 zou kunnen thuishoren.
Onhandige pastoor verdient ook steun
 Opinie, Isidorusweb.nl, 23-02-10
 Pastoor Buyens kwam vorige week in opspraak, toen hij de lokale prins carnaval tijdens een speciale mis de communie weigerde vanwege diens homoseksuele geaardheid. Uit protest gingen homoseksuelen daarna demonstratief naar de zondagmis in Reusel. Buyens besloot, in overleg met bisschop Antoon Hurkmans van Den Bosch, om dan maar de hele kerk niet te communie te laten gaan. Op het bisdom zat tenminste iemand met enige liturgische creativiteit. Voeg 'katholieke kerk', 'pasto(o)r' en 'seks' bij elkaar en je hebt een gegarandeerde mediarel van tenminste één week groot. En hoewel pastoor Buyens niet echt handig geopereerd heeft, verdient hij ook steun. Lees verder.
Religieuze organisaties past subsidie-allergie
Opinie, Trouw, 10-12-09
 De gemeente Amsterdam wil het personeelsbeleid van het Leger des Heils beïnvloeden. Het Leger wordt namelijk door de gemeente betaald voor haar maatschappelijk werk. Een prachtig voorbeeld, vindt theoloog Bosman, waarom kerkelijke organisaties zich verre van overheidsfinanciering moeten houden. Natuurlijk gooien de kerken en de religieuze organisaties hiermee een belangrijke bron van inkomsten en maatschappelijke zichtbaarheid weg. Veel religieuze organisaties zijn niet meer in staat zichzelf zelfstandig te onderhouden. Toch zie ik liever hele kleine kerken en organisaties die kritische vragen stellen aan zichzelf en de overheid. Liever een kleine onafhankelijke luis in de pels van de overheid, dan een grote hond aan diens voeten. Lees verder.
Kranten moeten geëngageerd zijn
 Opinie, Villamedia.nl, 03-12-09
 Fractievoorzitter Arie Slob (Christenunie) haalde deze week fel uit naar de Telegraaf. De krant van wakker Nederland, die toch al niet bekend staat om zijn genuanceerde berichtgeving, zette vol de aanval in op de nieuw in te voeren kilometerheffing van minister Eurlings. Dat Slob zich hieraan ergert, is niet verwonderlijk, maar zijn argumentatie doet naïef aan: “Ik vraag me af of de krant op deze wijze de grenzen van de geëngageerde journalistiek niet overschrijdt, en doelbewust probeert macht uit te oefenen.” Ik word altijd wantrouwig als een politicus de media beschuldigt van manipulatie. Bovendien is nieuws nooit objectief. Helderheid en transparantie over waar je als media staat, is waarachtiger dan te pogen niet bestaand objectief nieuws te brengen. Lees verder.
Tilburgse klokkenluider heeft een punt
Opinie, Isidorusweb.nl, 27-03-09
 De Tilburgse kerkklok mag pas om 7.30 luiden. Zo eindigt waarschijnlijk een slepend conflict tussen pastoor Schilder en het Tilburgse gemeentebestuur. Toch verdient de dwarse 'klokkenluider' steun, omdat hij een fundamenteel punt maakt: religie mag zich uiten in het publieke domein. De Tilburgse pastoor Harm Schilder mag de kerkklok van zijn Heilige Margarita Mariakerk in de toekomst pas vanaf half acht ‘s ochtends luiden. De 'klokkenluider van Tilburg' kreeg landelijke publiciteit met zijn subversieve actie. Velen hekelden de starheid waarmee de pastoor zijn vroege klok bleef luiden. Enkelen steunden hem vanwege zijn onverzettelijkheid tegen een bemoeizuchtige overheid. Deze week ben ik van het eerste kamp naar het tweede overgestoken. Lees verder.
Verlies vertrouwen ondermijnt samenleving
Opinie, Nederlands Dagblad, 18-09-08
 Veel mensen hebben hun vertrouwen in de politiek verloren, en nu ook in de economie. Maar zonder vertrouwen wordt de samenleving onleefbaar. Vertrouwen is een van de meest heroïsche en tegelijkertijd gevaarlijkste deugden die we kennen. Door iemand je vertrouwen te geven, bestaat het risico dat dit vertrouwen beschaamd wordt. En dat is ieder van ons al vele malen overkomen. En toch gaan we er elke dag gewoon mee door. Vertrouwen beschamen is moreel verwerpelijk en ondergraaft de fundamenten van een beschaafde samenleving als de onze. Maar je vertrouwen dan maar geheel verliezen, luidt evenzeer het einde van onze beschaving in.
Lees verder.
Dwalen is menselijk, vergeven is goddelijk
Opinie, Nederlands Dagblad en Isidorusweb.nl, 05-09-08
 Politici en (ex-)delinquenten moeten op hun tellen passen. Hun hele verleden blijft hun parten spelen. Wat we vergeten zijn, is de deugd van vergeving. Het zou heilzaam voor onze hijgerige, risicomijdende maatschappij zijn als we meer in staat zouden zijn mensen te vergeven. Het zou bijdragen om de waan van de dag in perspectief te plaatsen. Het zou ruimte en rust creëren, zowel voor hen die vergeven worden als zij die anderen vergeven. In dat laatste geval mag je er bovendien op hopen dat ook anderen jou je schuld zullen vergeven.
Lees verder.
Democratie is niet de dictatuur van de meerderheid
 Opinie, Volkskrant, 07-06-08
 Politici als Rutte, Verdonk en Wilders waarschuwen voor een ‘dictatuur van de minderheid’ waarin kleine, religieuze groeperingen hun wil aan de meerderheid kunnen opleggen. Zij kennen hun eigen staatsinrichting niet, vindt theoloog Frank G. Bosman, want een ‘dictatuur van de meerderheid’ is een veel groter en reëler gevaar. De door de VVD, TON en PVV gesignaleerde dictatuur van de christelijk-islamitische gelovige minderheid bestaat louter in hun eigen hoofd, dat vol zit met electorale overwegingen. De dictatuur van de meerderheid waar zij omgekeerd voor lijken te pleiten, is een veel reëlere en grotere bedreiging voor Nederland.
Lees verder.
Rutte sluit God op
  Opinie, Trouw, 21-03-08; samen met Marcel Poorthuis
RKnieuws.net, 24-03-08; Tempora, 25-03-08; Isidorusweb.nl, 27-03-08
 Met zijn pleidooi voor een ‘liberale religie’ sluit Rutte God op achter de voordeur. Dat is onmogelijk én onwenselijk, vinden de theologen Poorthuis en Bosman, omdat juist die houding radicalisme in de hand werkt. In Trouw (15-03-08) zet VVD-leider Mark Rutte zijn ideeën uiteen over religie en politiek. Hieruit blijkt dat hij een meelevend christen is. Dat is echter nog geen garantie voor een goed begrip van andere religies. Zo zegt hij dat de VVD “het probleem van immigratie en integratie wil oplossen vanuit een liberale overtuiging. Wat voor geloof je hebt, is iets van jou achter de voordeur. Zolang je aan de regels van de rechtsstaat houdt, ga ik daar niet over.“ Lees verder.
God en Allah horen achter de voordeur
 Interview, Stand.Café (NRCV), 21-03-08
 VVD-leider Mark Rutte vindt dat religie niet thuishoort in het publieke domein. Dat zei hij in een interview met Trouw afgelopen zaterdag. Bij het probleem van immigratie en integratie hoort geloof geen rol te spelen, God moet achter de voordeur blijven, aldus Rutte. De theologen Marcel Poorthuis en Frank G. Bosman reageerden daarop, ook in Trouw, door te stellen dat het onmogelijk is God en geloof uitsluitend in de privésfeer te houden. Met theoloog Frank Bosman, Rein Zunderdorp, voorzitter van het Humanistisch Verbond en Sadik Harchaoui, voorzitter van de Raad van Bestuur van Forum, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling te Utrecht. Beluister het audiofragment.
Obama houdt links Europa een religieuze spiegel voor
Opinie, Volkskrant, 13-03-08; Isidorusweb.nl, 13-03-08
 Barack Obama is geliefd bij seculiere intellectuelen en politici in binnen- en buitenland. Zijn retoriek zit echter vol religieuze componenten. Zo vult Obama de ‘leegte op links’ en houdt seculieren een spiegel voor, meent Frank G. Bosman. De kans is groot dat senator Barack Obama de Democratische presidentskandidaat wordt. De populariteit van de zwarte politicus neemt mythische vormen aan. Fans wachten uren in de kou of de hitte op hun idool. Vrouwen vallen in zwijm. Muzikanten maken popsongs over hun held. Een ware ‘Obamacultus’ met religieuze trekken is ontstaan.
Lees verder.
Laat Balkenende zijn christelijke overtuiging uiten
 Ingezonden brief , NRC Handelsblad, 10-02-08; Isidorusweb.nl, 11-02-08
 Balkenende heeft zich de ergernis van coalitiegenoot PvdA op de hals gehaald met zijn optreden in christelijke programma ‘The Hour of Power’. “Zonder geloof kan je niet functioneren,” aldus de premier. De PvdA vraagt zich af of de scheiding kerk – staat niet in het geding is. Iedereen is echter gerechtigd om zijn (religieuze) inspiratie te uiten, ook een minister-president. De formulering “niet kunnen functioneren zonder geloof” klinkt voor velen aanmatigend, maar is vanuit de gereformeerd-christelijke achtergrond van de MP wel te begrijpen. Los van het feit of gelovigen nu wel of niet beter kunnen funtioneren dan ongelovigen, laten we daar geen staatsrechtelijk issue van maken. Lees verder.
God zorgt wel voor zichzelf
Podium, Trouw, 19-02-08
 De SP wil het artikel tegen godslastering uit het strafrecht halen. Daar valt inderdaad veel voor te zeggen, maar zet dan gelijk het mes in andere beledigingsverboden. Het is een goed idee om dit artikel te schrappen. Het is niet te handhaven, omdat ‘belediging’ af hangt van degene die zich beledigd voelt. Dat is heel subjectief. Ten tweede is er nog nooit iemand effectief voor het beledigen van een godheid bestraft. Zelfs Gerard Reve werd in de jaren zestig niet veroordeeld voor godslastering. Ten derde wordt wel eens gesteld dat we de straf voor de belediging – in het geval van God – best aan de beledigde zelf kan worden overgelaten.
Lees verder.
Tegen Deep Throat, tegen een verbod
 Artikel, Isidorusweb.nl, 31-01-08;
News4all.net, 02-02-08; Tempora.nu, 05-02-08; RKNieuws.net, 17-02-08
 BNN en de VPRO – allebei befaamd en berucht om hun provocatieve uitzendingen – hebben besloten om de all-time porno-klassieker Deep Throat uit te zenden. De film heeft een baard als Methuzalem. En iedereen heeft ‘m eigenlijk al gezien. En wie te jong is om ‘m vroeger gezien te hebben, zal er nu niets meer aanvinden. Ik zou het bijzonder chic vinden als BNN en VPRO uit eigen beweging zouden besluiten om de film niet uit te zenden. Gewoon een kwestie van goede smaak. Maar een verbod gaat te ver. Dezelfde ruimte die gegund kan worden aan BNN en VPRO kan door de christenbroeders gebruikt worden om hun eigen recht op een van de meerderheid afwijkend standpunt te kunnen blijven uiten. Lees verder.
De SGP verbieden: wel of niet doen?
 Reliflex.nl, 21-01-08
 Als burger van Nederland begrijp ik heel goed waarom veel zichzelf als modern en weldenkend beschouwende mensen zich inzetten voor een verbod op de Staatskundig Gereformeerde Partij (SGP). Vrouwen mogen binnen de partij geen politiek-bestuurlijke functies uitoefenen, en de partij zou – als zij ooit een meerderheid in het parlement zouden hebben – dit graag ook laten gelden voor de rest van Nederland. Decennia van vrouwenemancipatie lijken op de tocht te staan. Toch ben ik tegen een verbod, en wel om een aantal redenen. Democratie is niet voor bange mensen. Democratie sluit niemand uit, ook niet partijen die de grondvesten van diezelfde democratie ondergraven. Lees verder.
Overheid moet geen zin geven
Ongepubliceerd, 21-12-06
 De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) publiceerde het rapport ‘Geloven in het publieke domein’, dat Trouw parafraseerde met: “Nederland heeft een ‘gemeenschappelijke binding’ nodig en de overheid moet zich met zingeving gaan bezighouden.” Ik zou zeggen: alsjeblieft niet! De overheid is bedoeld en ingesteld om een ‘fatsoenlijke samenleving’ te creëren en de bewaken. Het wel of niet open houden van de deur of het wel of niet opstaan voor een ander in de trein is een kwestie van beschaving van de individuele burgers.
Lees het hele artikel.
Pedofielen mogen hun eigen partij oprichten
Ongepubliceerd, 30-05-06
 Ons land krijgt na een ouderen-, boeren- en diverse andere protestpartijen een partij bij die voortkomt uit de pedofielenbeweging. De nieuwe politieke partij Naastenliefde, Vrijheid en Diversiteit (NVD) streeft naar legalisatie van kinderporno en naar seks tussen volwassenen en kinderen. Hoewel ik vind dat iedereen die serieus nadenkt over het hebben van seks met kinderen een ziekelijke geest heeft, vind ik tegelijkertijd dat een partij die dit bespreekbaar wil maken, niet verboden mag worden. De wet is niet de moraal en de staat is niet haar zedenmeester.
Lees het hele artikel.
Artikel 23 weer
Trouw, 23-12-04
 Rita Verdonk pleit in een 'provocerend' interview in Nieuwe Revu deze week wederom voor afschaffing van het bijzonder onderwijs in Nederland. Dit om te voorkomen dat er islamitische scholen worden opgericht die de intergratie belemmeren. (...) Het zou misschien wel een groter verlies zijn voor het onderwijs in Nederland, omdat scholen zich in de praktijk eerder van elkaar onderscheiden in pedagogische technieken dan in religieuze grondslag.
Lees het hele artikel.
Onaantastbaar
Trouw, 11-09-04
 Een laatste verwijt dat politicoloog Lieben de kerk maakt is dat zij claimt 'onaantastbaar en boven de wet' te zijn. Als hij zich had verdiept in kerkrechtelijke artikelen en documenten zou hij hebben kunnen lezen dat de kerk zich al lang integraal onderdeel voelt van de wereldse gemeenschap. De kerk erkent de macht van de staat en diens wetten. Zij eist wel het recht op daar soms stevige kritiek op te hebben."
Lees het hele artikel.
Hoe ver reikt onze godsdienstvrijheid?
 Katholiek Nieuwsblad, 06-07-01
 Hoe verhoudt zich artikel zes van de Grondwet (godsdienstvrijheid) tot artikel één (non-discriminatie)? Als een afweging gemaakt moet worden tussen beide Grondwets-artikelen, dan zal de rechter proberen te bepalen of de zaak al dan niet binnenkerkelijk is. Zodra de zaak strikt binnenkerkelijk is, zal het oordeel uitvallen ten gunste van de godsdienstvrijheid. Zodra de zaak buiten de kermuren valt, zal het oordeel uitvallen ten gunste van de godsdienstvrijheid. Lees het hele artikel.
...
|
